Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 0/5 - 0 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Nasıl konuşuyoruz?
#1
Beynin Hangi Bölümü Konuşmayı Kontrol Eder?
1-)Beyin, vücudun neredeyse tüm işlevlerinden ve etrafındaki bütün duyusal bilgileri yorumlamaktan sorumludur. Beyin birçok bölümden oluşur ve konuşma Serebrumun tarafından kontrol edilir. Beyin korpus kallosum adı verilen bir grup sinir lifi ile birleştirilen yarım küre adı verilen iki parçaya ayrılabilir. Konuşmalar tipik olarak serebrumunun sol tarafıyla yönetilir. Ancak solak kişilerin yaklaşık üçte birinde, konuşma aslında sağ taraf tarafından kontrol edilebilir.

Konuşmaya Katılan Beynin Bölümleri Hangileridir?
Son yıllarda, beyinde dil işleme konusunda bir araştırma patlaması yaşanmaktadır ve genel olarak konuşmanın kontrolünün beyindeki karmaşık bir ağın parçası olduğu kabul edilmektedir. Konuşmanın oluşumu, düşüncelerin kelimelere dökülmesinden, anlaşılabilir bir cümlenin oluşturulmasından ve ardından doğru seslerin çıkarılması için ağzın hareket ettirilmesinden çok farklı süreçler gerektirir. Konuşmada rol oynadığı bilinen beynin birkaç alanı vardır. Bu alanlar aşağıdaki gibidir:


Beyin
Serebrumun her yarım küresi, ön, parietal, zamansal ve oksipital lobları içeren lob adı verilen bölgelere de ayrılır. Beynin önünde ve yanında yer alan loblar, ön loblar ve geçici loblar, öncelikle konuşma oluşumunda ve anlamada rol oynarlar.


Broca Alanı
Broca bölgesi beynin sol yarım küresinin ön kısmında bulunur. Fikirleri ve düşünceleri gerçek konuşulan kelimelere dönüştürmede önemli bir rolü vardır. Broca alanı aynı zamanda bilginin beynin ağzın hareketlerini kontrol eden motor korteks adı verilen başka bir bölümüne aktarılmasına yardımcı olur. Beyin bölgesini 1861 yılında keşfeden Fransız Dr. Pierre Broca’nın ismini almıştır.


Wernicke Bölgesi
Wernicke alanı çoğunlukla konuşma, yazı dilini anlama ve işleme ile ilgilidir. Wernicke alanı ilk olarak 1876 yılında Karl Wernicke tarafından keşfedilmiştir. Temporal lobda kulakların hemen arkasında bulunur, ayrıca Temporal lob sesin işlendiği bölgedir.


Kavisli Fasiküler
Kavisli fasiküler, Wernicke bölgesini ve Broca bölgesini birbirine bağlayan bir grup sinirdir. Kelimeler oluşturmaya, net bir şekilde konuşmaya ve dil biçiminde kavramları anlamaya yardımcı olur.

Beyincik
Beyincik beynin arkasında bulunur. Beyincik, ağzı açmak ve kapatmak, kolları ve bacakları hareket ettirmek, dik durmak ve dengeyi korumak gibi gönüllü kas hareketlerini koordine etmektir. Aynı zamanda dil işlemeyi de kontrol eder. Amerikan Konuşma Dili Patolojisi Dergisinde yayınlanan bir incelemede, beyinciklerin dil işleme için aslında daha önce düşünülenden daha önemli olduğunu göstermektedir.

Motor Korteks
Açıkça konuşmak için, ağzın, dilin ve boğazın kaslarını oynatmak gerekir. Bu durumda motor korteksi devreye girer. Ön lobda bulunan motor korteks, Broca bölgesinden bilgi alır ve yüze, ağza, dile, dudaklara ve boğaz kaslarına nasıl konuşulacağının talimatını verir.


Beyin Hasarı ve Konuşma
Bu parçalardan biri veya daha fazlası zarar, hasar görürse veya anormal olursa konuşma veya anlama konusunda bir sorun oluşabilir ve buna afazi denen bir durumdur. Konuşmak için gereken doğru kas hareketlerini bir araya getirmekte sorun yaşanıyorsa, apraksi denilen bir durumdur. Hem afazi hem de apraksi, genellikle beynin sol tarafı etkilendiğinde beyine inme veya travma nedeniyle oluşur. Diğer daha az yaygın nedenler beyin tümörleri ve enfeksiyonlarıdır. Afazi veya apraksi belirtileri, hasarın beyinde nerede gerçekleştiğine ve hasarın ciddiyetine bağlıdır. Bu semptomlar aşağıdaki gibidir:
• Yavaş konuşma veya kelime bulmada zorlanmak: Broca alanı hasar görürse, bir kişi konuşma seslerini çıkarmakta zorlanabilir, çok yavaş konuşabilir ve sözlerini karıştırabilir. Konuşma genellikle dört kelimeden kısa cümlelerle sınırlıdır. Buna Broca afazi veya akıcı olmayan afazi denir. Diğer bir neden ise, inme, yaralanma, ağız veya dil kaslarının hareketlerini kontrol eden beynin alanlarına zarar vermesidir.
• Uzun ve saçma cümlelerde konuşmak: Wernicke bölgesinin hasar görmesi, birisinin saçma kelimeler yapmasına veya anlamı olmayan uzun cümlelerle konuşmasına neden olabilir. Kişi ayrıca başkalarının onları anlayamayacağının farkında olmayabilir. Buna Wernicke afazi veya akıcı afazi denir.
• Az önce duyulan kelimelerin tekrarlanamaması: Kavisli fasiküler, Broca bölgesini ve Wernicke bölgesini birbirine bağlayan sinir demeti zarar görürse, bir kişi daha önce duyulan dili tekrarlayamayabilir. Buna iletim afazi denir.
• Dil konuşma ve anlama konusunda genel yetersizlik yaşamak: Beynin dil merkezlerine yaygın hasar küresel afazi ile sonuçlanabilir. Küresel afazili kişiler dili ifade etme ve anlama konusunda çok zor anlar yaşarlar. Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkları olan kişiler, zaman içinde yavaş yavaş konuşma kaybı yaşarlar. Buna birincil ilerleyici afazi (PPA) denir. PPA Alzheimer hastalığı değildir, ancak Alzheimer hastalığının belirtisi olabilir. PPA ayrıca Alzheimer hastalığının diğer semptomları olmadan izole bir hastalık olabilir. PPA’lı bazı kişilerin normal hafızası vardır, boş zaman etkinliklerine devam edebilir ve hatta bazen çalışabilirler. İnme veya beyin travmasından kaynaklanan afazinin aksine PPA, beynin konuşma ve dilde kullanılan bir veya daha fazla alanının yavaşça bozulmasından kaynaklanır.
Konuşma, birlikte çalışan beynin birden fazla alanının aktivasyonuna dayanır. Broca alanı ve Wernicke alanı konuşmaya katılan beynin ana bileşenleri olarak kabul edilir, ancak beynin diğer kısımları da sözlü kelimeler oluşturmak için ağız kaslarını koordine etmede önemli bir rol oynar. Çoğu kişi için konuşmayla ilgili beyin aktivitesi beynin sol tarafında gerçekleşir. Bu parçalardan herhangi birinin hasar görmesi veya yaralanması afazi veya apraksi olarak bilinen konuşma problemlerine yol açabilirken konuşma dili terapisi, bu koşullara sahip kişiler için genellikle yararlıdır. Beyin hasarından sonra konuşma yeteneklerini eski haline getirmek her zaman mümkün olmamakla birlikte, iyileşmeler olabilir.

Rf:
mayfieldclinic.com
asha.org
nidcd.nih.gov
aphasia.or


2-)Nasıl konuşuyoruz?

İnsanlar konuşur ama konuşmak olayında o kadar farklı organların rolü ve aralarında öyle hassas bir organizasyon vardır ki, ancak konuşma yeteneğini kaybeden insanların incelenmesiyle son yüzyılda bunların rolü anlaşılabilmiştir.
Konuşma için, önce herhangi bir duyu organımızdan, beyin kabuğuna gelen bilgilerin alınması, kendi içinde yorumlanması ve daha sonra diğer duyulardan gelen bilgilerle karşılaştırılarak tekrar yorumlanması gereklidir. Mesela görme ile ilgili bilgiler önce artkafa bölgemizde (occipital kortekste) bulunan görme merkezine gelir ve burada yorumlanır. Daha sonra tekrar yorumlanmak üzere konuşma ile iki merkezden biri olan Wernicke alanına iletilir.
İşitme ile ilgili bilgiler de önce şakak bölgesinin (temporal lob) üst kısmında bulunan işitme alanına gelir ve burada yorumlanır. Elde edilen bilgiler daha sonra yine Wernicke alanına gönderilir.
Dokunma ve ağrı ile ilgili bilgiler önce yan kafa loblarının (parietal loblar) ön kısmında bulunan dokunma alanına gelir ve burada yorumlanır. Dokunma duyusuna ait bu işlenmiş bilgiler de yine Wernicke alanına iletilir. Netice olarak bütün duyuların, hafızadaki eski bilgilerle karşılaştırılıp yorumlandıktan sonra Wernicke alanına iletildiğini söyleyebiliriz. Burada bütün bilgiler yeniden yorumlanmakta ve konuşma esnasında kullanılacak kelimeler burada seçilmektedir. Seçilen kelimeler mânâlı bir şekilde burada dizilmektedir. Konuşma için kelime hafızasının zenginliği çok önemlidir.
* Beyin kabuğundaki görme duyularının yorumlandığı artkafa bölgesinde bir harabiyet olursa, yazılan kelimeleri anlama kabiliyeti ortadan kalkar. 
* İşitme duyularının yorumlandığı şakak lobunda bir harabiyet olursa konuşulan kelimeleri anlama kabiliyeti ortadan kalkar. 
Eğer Wernicke alanı tahrip olursa, konuşulan veya yazılan kelimeler tek tek algılansa da, ifadeler bir bütün olarak, düşünce ifade edecek şekilde yorumlanamaz.
 
Düşündüğünü ifade edebilmek
 
Beyin kabuğundaki konuşma ile ilgili ikinci bir merkez daha vardır onun adı da Broca alanıdır. Bu bölge beynin alın (frontal) kısım kabuğunun arka tarafında bulunur. Kelimelerin ve kısa cümleciklerin ifadesi için motor kalıplarının oluşturulduğu bu bölgeye, Wernicke alanından gelen sinyallerle yorumlanan ve sentezlenen düşünceler aktarılır. İşte Broca alanı bu düşüncelerin kelimelere dökülmesinde ve bu dizilmiş kelimelerin ses tellerimize iletilmesinde rol alır. Eğer Broca alanı tahrip olursa, kişi söylemek istediğini bilir ve buna karar verir, ancak kelimeleri seçemez, mânâlı konuşma yapamaz ve anlamsız sesler çıkarır
Konuşmanın olabilmesi için ses tellerine ve nefese de ihtiyaç vardır. Bunlarda da bir rahatsızlık olması yine konuşmaya engel olur.

Rf:
zaferdergisi.com
Ara
Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi